Созақ ауданындағы өнеркәсіптің маңызды ерекшеліктерінің бірі – жергілікті өндірістің ірі уран кәсіпорындарының қажеттілігімен байланысуы. Мұндай байланыстың нақты мысалы – Шолаққорғандағы индустриялық аймақта жұмыс істейтін «UKO-S STAR» металл құрастыру зауыты. Кәсіпорынның өндірістік бағыты аудан экономикасында өңдеу өнеркәсібінің қалыптасуына ықпал етіп, шағын кәсіпорынның ірі өндірістік тізбекке қалай қосылатынын көрсетеді.
«UKO-S STAR» Созақ индустриялық аймағының ресми тіркелген қатысушыларының бірі. QazIndustry дерегінде индустриялық аймақта төрт кәсіпорынның қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрғаны көрсетілген. Олардың қатарында «UKO-S STAR», «Дархан-Ас», «Сырлы Созақ» және тағы бір өндірістік кәсіпорын бар. Индустриялық аймақтың жалпы аумағы
Кәсіпорынның қалыптасу тарихы металл бұйымдарын өндіруге деген нақты өндірістік сұраныспен байланысты. Бұған дейінгі өндірістік мәліметтерде «UKO-S STAR» уран өндіруші кәсіпорындарға арналған металл бөшкелер шығарып келгені көрсетілген. Ал кейін өндіріс бағыты техникалық майларға арналған металл бөшкелер шығаруды да қамтыған. Жобалардың бірінде жылына 120 мың бөшке шығару мүмкіндігі және 25 тұрақты жұмыс орны көрсетілген.
Бұл жерде маңызды мәселе – өнімнің нақты өндірістік тұтынушыға бағытталуы. Металл ыдыстар мен құрастырмалы бұйымдар уран өндірісінде, техникалық қызмет көрсету саласында және басқа өндірістік процестерде қажет болуы мүмкін. Демек, жергілікті кәсіпорынның болуы сырттан дайын өнім сатып алуға кететін шығынды азайтып, белгілі бір тауар түрін ауданның өзінде өндіруге мүмкіндік береді.
Бұған дейін жарияланған мәліметтерде кәсіпорынның алғашқы металл бөшке өндірісі үшін 315 миллион теңге инвестиция салынғаны және жобалық қуаты жылына 50 мың бөшке болғаны айтылған. Кейін кәсіпорынның екінші жобасы ретінде техникалық майларға арналған бөшкелер шығару бағыты қолға алынған.
Бұл сандар кәсіпорынның бір өндірістік жобамен тоқтап қалмай, өнім түрін кеңейтуге ұмтылғанын көрсетеді. Өнеркәсіптік кәсіпорынның тұрақты дамуы үшін дәл осы тәсіл маңызды: бір өнімге ғана тәуелді болмай, өндірістік тапсырысқа қарай жаңа өнім түрлерін игеру.
Металл өңдеу өндірісінің тағы бір ерекшелігі – оның кадрлық талаптары. Мұнда қарапайым жұмыс күшімен қатар дәнекерлеуші, станок операторы, құрастырушы, технолог, механик және өндірістік қауіпсіздік мамандары қажет. Яғни мұндай кәсіпорын техникалық мамандықтарға сұранысты қалыптастырады.
Созақ үшін бұл маңызды мәселе. Аудандағы ірі уран кәсіпорындары еңбек нарығында жоғары білікті мамандарға сұраныс тудырса, индустриялық аймақтағы шағын өндірістер сол мамандардың бір бөлігін жергілікті өңдеу секторында пайдалануға мүмкіндік береді. Нәтижесінде аудан экономикасында тек шикізат өндіруге емес, өндірістік қызмет көрсету мен өңдеуге де негіз қалыптасады.
Кәсіпорынның орналасқан индустриялық аймақтың инфрақұрылымы да өндіріс үшін маңызды фактор. 2026 жылғы жұмыс сапары барысында облыстық инвестиция және экспорт басқармасы өкілдері аймақтағы кәсіпорындардың жұмысымен танысып, электр энергиясының бағасы мен интернет желісіне қатысты мәселелерді қарастырған. Бұл шағын өндірістердің бүгінгі негізгі сұрақтарының бірі инженерлік инфрақұрылымның сапасы екенін аңғартады.
Созақтың жалпы өнеркәсіптік көрсеткіштері де өңдеу бағытының маңызын көрсетеді. 2025 жылдың 10 айында аудан бойынша өнеркәсіп өнімдерінің көлемі 784,6 миллиард теңгеге жетсе, өңдеу өнеркәсібі 238,8 миллиард теңге көлемінде өнім өндірген. Өңдеу өнеркәсібінің индексі 114,5 пайыз болған.
Бұл көрсеткіштердің ішінде «UKO-S STAR» үлесі жеке-дара үлкен болуы міндетті емес. Бірақ кәсіпорынның экономикалық маңызы оның өндірістік тізбектегі орнымен бағаланады. Ірі тау-кен өндірісі бар ауданда металл бұйымдарын жергілікті жерде шығару – өнеркәсіптік кооперацияның бір көрінісі.
Болашақта мұндай кәсіпорындардың мүмкіндігі тек қолданыстағы тапсырыстармен шектелмеуі тиіс. Металл конструкциялар, резервуарлар, өндірістік ыдыстар, қосалқы құрылымдар және басқа да бұйымдар бойынша өнім қатарын кеңейту жаңа нарықтарға шығуға мүмкіндік береді. Бұл үшін технологиялық жаңарту, сапа стандарттарын сақтау және ұзақ мерзімді тапсырыстар қажет.
Осы тұрғыдан «UKO-S STAR» Созақтағы металл өңдеу саласының қалыптасқан мысалы ретінде назар аударады. Оның тәжірибесі аудан үшін маңызды бір нәрсені көрсетеді: ірі өндірістің жанында шағын және орта кәсіпорындар пайда болып, сол өндірістің қажеттілігін қамтамасыз ететін жергілікті өндірістік база құра алады.
Созақтың өнеркәсіптік дамуы алдағы уақытта тек уран өндіру көлемімен өлшенбеуі керек. Өндірістік құрал-жабдық, металл конструкция, құбыр, химиялық өнім және басқа да қосалқы тауарларды жергілікті жерде шығару аудан экономикасының қосылған құнын арттырады. «UKO-S STAR» осы бағыттағы нақты кәсіпорындардың бірі ретінде өзінің өндірістік орнын сақтап отыр.
