Ауыл тұрғыны үшін кәсіп бастау әрдайым оңай емес. Қаржының жеткіліксіздігі, қажетті құрал-жабдықтың қымбаттығы, нарыққа шығу мәселесі жаңа істі қолға алуға кедергі болуы мүмкін. Осындай жағдайда мемлекеттік қолдаудың тиімді тетіктерінің бірі – «Ауыл аманаты» жобасы. 2026 жылы бұл бағыт Мақтаарал ауданында да жалғасып, тұрғындарға өз кәсібін бастауға және қолданыстағы шаруашылығын кеңейтуге мүмкіндік беріп отыр.
Биыл Мақтаарал ауданында «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында жалпы құны 255,6 млн теңгені құрайтын 21 жоба қаржыландырылды. Оның ішінде үш кооператив бар. Қазіргі уақытта бірнеше ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативінің несиелік өтінімдері де қаралуда. Бұл көрсеткіш бағдарлама аясындағы жұмыстың жеке кәсіп иелерін ғана емес, ортақ өндіріс құруға ниетті ауыл тұрғындарын да қамтып отырғанын көрсетеді.
Жобаның басты ерекшелігі – ауылдағы экономикалық белсенділікті арттыруға бағытталуы. Тұрғын жеңілдетілген қаржы арқылы өзіне таныс саланы дамыта алады немесе жаңа кәсіп түрін қолға алады. Қазіргі талаптар бойынша «Ауыл аманаты» аясындағы қарыздар жылдық 2,5 пайыз мөлшерлемемен беріледі. Ауыл шаруашылығы мен өнімді қайта өңдеу жобалары үшін несие мерзімі 7 жылға дейін, ал ауыл шаруашылығына жатпайтын кәсіп түрлері үшін 5 жылға дейін белгіленген. Жеке бастамалар үшін ең жоғары сома 2500 АЕК-ке дейін, ал кооперативтер мен қайта өңдеу жобалары үшін 8000 АЕК-ке дейін қарастырылған.
Мақтаарал жағдайында мұндай қолдаудың маңызы ерекше. Себебі аудан экономикасында ауыл шаруашылығының орны жоғары. 2026 жылдың алғашқы алты айында ауданда 9,3 млрд теңгенің ауыл шаруашылығы өнімі өндірілген, ал жалпы өңірлік өнім 42,4 млрд теңгеге жетіп, оның 22 пайызы ауыл шаруашылығына тиесілі болған.
Бұл жерде кәсіп бастау тек мал немесе егін шаруашылығымен шектелмеуі керек. Ауыл шаруашылығы өнімін сақтау, сұрыптау, орау, тасымалдау, өңдеу, қызмет көрсету секілді қосымша бағыттар да ауыл экономикасына табыс әкелетін кәсіпке айнала алады. Мысалы, шаруа өз өнімін тек шикізат күйінде сатпай, оны өңдеп, дайын тауар ретінде нарыққа шығарса, қосымша құн қалыптасады. Бұл өз кезегінде кәсіпкердің табысын арттырумен қатар, ауылда жаңа жұмыс орындарының ашылуына ықпал етеді.
2026 жылдан бастап «Ауыл аманатының» басымдықтарының бірі де осы бағытқа ауысып отыр. Республика көлемінде жобаға биыл 100 млрд теңге қарастырылып, қаражаттың едәуір бөлігі кооперацияны дамытуға және ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеуге бағытталмақ. Яғни бағдарлама енді тек жеке кәсіп иесіне қаржы берумен шектелмей, ауылдағы өндірістік тізбекті қалыптастыруға басымдық береді.
Мақтаарал тұрғыны үшін бұл – нақты мүмкіндік. Ең бастысы, несие алуды мақсат емес, тұрақты табыс әкелетін бизнестің бастапқы құралы ретінде қарау қажет. Кәсіптің бағытын дұрыс таңдау, нарықты алдын ала зерттеу, шығын мен табысты есептеу және өнімді өткізу жолын нақтылау – жобаның нәтижелі болуының негізгі шарттары.
Ауылдағы кәсіпкерліктің дамуы бір адамның ғана тұрмысын жақсартумен шектелмейді. Бір кәсіптің айналасында жұмыс орындары ашылып, қызмет көрсетуге сұраныс пайда болады, жергілікті өнімнің көлемі артады. Сондықтан «Ауыл аманаты» Мақтаарал тұрғындары үшін жай ғана жеңілдетілген несие емес, ауылдағы экономикалық белсенділікті күшейтудің нақты құралына айналып отыр.
